SAĞLIK HABERLERİ
GECE YEME BOZUKLUĞU SENDROMU
Gece yeme sendromu, kesintili uyku (uykusuzluk) ile birlikte ortaya çıkan bir yeme bozukluğudur. Gece boyunca birkaç kez yemek yemek için uyanmalara yol açar. Tedavi edilmediğinde sağlıklı kiloyu korumayı zorlaştırır. Ayrıca diyabet ve yüksek tansiyon gibi sağlık sorunları riskini artırır. Gece yeme bozukluğu olan bireyler uyku öncesi yemek yemediklerinde uyuyamayacaklarını hissedebilirler. Gecenin ortasında yemek yeme isteği üzerinde kontrollerini kaybedebilirler. Gece yeme bozukluğu olanlarda genellikle geceleri daha kötü olan depresyon veya anksiyeteye daha sık rastlanır. Kilo alımı ve gündüz aşırı uykulu olmanın yanı sıra çaresizlik duygusu yaratabilir.
Yaklaşık olarak her yüz kişiden birinde ‘Gece Yeme Sendromu’ vardır. İdeal kilosunun üzerinde olanlar, depresyon veya anksiyetesi olanlar, madde bağımlılığı olanlar veya yeme bozuklukları olanlarda bu durum daha da yaygındır.
Gece yeme sendromu, uyurgezerlik veya diğer anormal uyku davranışı değildir. Uykuyla ilişkili yeme bozukluğundan farklıdır çünkü bu kişiler yemek yerken tamamen uyanıktır. Gece yeme sendromu olanlar, uyandıklarını ve yemek yediklerini hatırlar. Ancak; uyku ile ilgili yeme bozukluğu olan insanlar uyurken yemek yer ve ertesi gün bunu hatırlamazlar.
Belirtileri ve nedenleri
Gece yeme sendromunun belirtileri genellikle birkaç hafta veya ay sürebilir. Yemek yemek için uyanma nedeni ile genellikle haftada dört defadan fazla uykusuzluk yaşarlar. Birkaç hafta veya ay boyunca yemek yemek için (bazen bir gecede birkaç kez) uyanırlar. Tekrar uyumak için midelerinin dolu olması gerektiğini düşünürler.
Geceleri çok kalori almak: Bu bozukluğu olan kişiler, gece günlük gıda alımlarının %25'inden fazlasını tüketirler. Yatmadan önce gece geç saatlerde, gece boyunca veya her ikisinde de yiyebilirler. Birçok kişi büyük bir öğün yemek yerine gece boyunca daha küçük öğünler veya atıştırmalıklar yer. Genellikle kalori, karbonhidrat veya şeker oranı yüksek yiyecekleri arzularlar.
Gün içinde iştah azalması: Hiperfaji (yoğun açlık ve aşırı yeme) akşamın ilerleyen saatlerinde ve gece olur. Bu kişiler genel olarak sabah uyandıklarında kahvaltı için aç olmazlar. Bazı insanlar öğleden sonraya kadar aç hissetmezler.
Ruh sağlığı: Birçok insanda ayrıca depresyon ve anksiyete gibi duygu durum bozuklukları vardır. Depresyon ve anksiyete gibi zihinsel sağlık durumları genellikle gece yeme bozukluğuna eşlik eder. Gece yeme bozukluğu olan insanlar, yemelerini kontrol edemediklerini hissetme eğilimindedir. Üzgün veya utanmış hissedebilirler.
Sirkadiyen ritim bozuklukları: Sirkadiyen ritim, vücudun ne zaman yorgun, uyanık ve aç hissettiğinizi kontrol eden doğal “saatidir”. Gece yeme sendromunuz varsa, dahili saatiniz olması gerektiği gibi çalışmıyor demektir; bu sebeple vücudunuz, gündüz yerine geceleri aç ve uyanık hissetmenizi sağlayan hormonları salgılar.
Genler: Bazı ailelerde sık görülür, bu nedenle bazı genlerin bozukluğunun hazırlayıcı olduğu düşünülmektedir.
Gündüz diyeti: Bazen gün içinde yeterli kalori almamaktan kaynaklanabilir. Gün içinde yiyecek alımını kısıtlayan kişilerin gece yemeleri daha olasıdır.
Diğer bozukluklar: Bu kişilerin başka yeme bozukluklarına ve madde kötüye kullanımı bozukluklarına sahip olma olasılığı daha yüksektir. Ayrıca obeziteye eğilimli olma olasılıkları daha yüksektir.
Teşhis ve tedavi
Muayene olduğunuz hekim, geceleri ne sıklıkta uyandığınız ve tekrar uyumanıza neyin yardımcı olduğu da dahil olmak üzere belirtilerinizi sorar. Fiziksel sağlığınızı kontrol etmek için sizi muayene eder ve ruh haliniz, duygularınız ve zihinsel sağlığınız hakkında sorular sorar.
Doktorunuz sizden bir uyku günlüğü tutmanızı isteyebilir. Ne zaman uyandığınızı ve gece ne yediğinizi takip etmek, tedavi planlamanızda yardımcı olabilir. Anormal uyku davranışlarını kontrol etmek için geceyi bir uyku çalışma merkezinde geçirmeniz de gerekebilir.
Doktorunuz bir tedavi veya birkaç tedavi yönteminin bir kombinasyonunu önerebilir. Gece yeme bozukluğunun tedavileri şunları içerir:
*Bilişsel davranışçı terapi: Rahatsız edici davranışları değiştirmenize ve daha sağlıklı alışkanlıklar edinmenize yardımcı olabilecek bir tür konuşma terapisi
*Yaşam tarzı değişiklikleri
*Fototerapi: Her gün yaklaşık 15-30 dakika süresince özel bir ışık kullanarak ışık tedavisi. Bu lamba sirkadiyen ritminizi değiştirmenize yardımcı olur, böylece geceleri uykulu hissedersiniz.
*İlaçlar:
Ruh halinizi iyileştirmek ve duygularınızı düzenlemek için bazen seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI'lar) gibi antidepresan ilaçlara gerek duyulabilir. Sakinleşmenize ve tekrar uykuya dalmanıza yardımcı olmak için aşamalı kas gevşetme gibi zihin-vücut egzersizleri de bu tedavide önemli destek verecektir.
Uyku-uyanıklık döngüsünü düzenleyen ve kontrol eden bir hormon olan melatonin: Doktorunuz gece uyumanıza ve uykuda kalmanıza yardımcı olmak için melatonin takviyeleri almanızı önerebilir.
Ayrıca kilo yönetimi programı sayesinde sağlıklı bir kiloyu koruyabilir, besleyici gıdalar seçebilir ve daha iyi hissedebilirsiniz.
Tedavi edilmeyen gece yeme sendromu başka sağlık sorunlarına ve duygusal zorluklara neden olabilir. Şeker hastalığı, yüksek kolesterol, yüksek tansiyon ve aşırı kilo taşımaktan kaynaklanan diğer sorunlara yol açabilir. Bu durum ilaçlar ve yaşam tarzı değişikliklerinin bir kombinasyonu ile tedavi edilebilir. Birçok kişi, kapsamlı bir tedavi planına bağlı kalarak semptomlardan kurtulur.
Önlem
Gece yeme sendromu belirtileriniz varsa doktorunuzu arayın. Değerlendirmeleri yapmak, uyanmanıza neden olabilecek sağlık koşullarını kontrol etmek önemlidir. Ne zaman yemek yeme ihtiyacı hissettiğiniz ve uykuya dalmanıza yardımcı olacak şeyler de dahil olmak üzere semptomlarınız konusunda dürüst olunmalıdır. Üzgün, endişeli veya utanmış hissediliyorsa doktora söylenmelidir. Bu ayrıntılar en etkili tedavilerin planlanmasına yardımcı olur.
Uzman doktor ve beslenme uzmanının kontrolünde sağlıklı yiyecekler seçilmesi en önemli adımdır. Evde yalnızca sağlıklı yiyecekler bulundurduğunuzdan emin olmalısınız. Önlem süresince yağ ve şeker oranı yüksek gıdalar eve alınmamalıdır.
İyi uyku hijyeni uygulanması önemlidir: Yatak odası çok sıcak veya soğuk olmamalıdır. Her gün aynı saatte uyumaya hazırlanarak, yatmadan önce kafein ve elektronik cihaz kullanımından kaçınılmalıdır.
Akıl ve ruh sağlığınıza dikkat edin: Stresi meditasyon ve derin nefes alma ile yönetmeye çalışın. Üzgün veya endişeli hissediyorsanız doktorunuzla konuşun. Danışmanlık ve terapi, duyguları yönetmenize ve ruh halinizi iyileştirmenize yardımcı olabilir.
Gün boyunca aktif kalmak: Gündüz düzenli egzersiz ve fiziksel aktivite, geceleri daha iyi uyumanıza yardımcı olur.